E-ticaret altyapısı seçimi çoğu firmada "hangisi daha ucuz, hangisi daha hızlı açılır" sorusuyla başlar. Oysa altyapı, sitenin görünen yüzünden çok daha fazlasıdır: ürünlerinizin nasıl tutulduğu, siparişin muhasebeye nasıl aktığı, bir kampanyayı kimin ne kadar sürede kurabildiği, sorun çıktığında kimi arayacağınız hep bu seçime bağlıdır. Bu yazıda seçenekleri kötülemeden, her birinin hangi durumda doğru olduğunu ve karar öncesi sormanız gereken soruları sıralıyoruz.
Üç ana seçenek ve kime uyduğu
Türkiye'de e-ticarete başlayan bir firmanın önünde genelde üç yol vardır.
Kiralık paket (SaaS) platformlar. Aylık ya da yıllık abonelikle, hazır temayla birkaç gün içinde mağaza açarsınız. Sunucu, güvenlik ve güncelleme sağlayıcıdadır. Az sayıda ürünle başlayan, standart bir satış akışı olan firmalar için çoğu zaman en mantıklı başlangıçtır.
Açık kaynak yazılımlar. Yazılım ücretsizdir ama kurulum, barındırma, tema, eklenti ve güncelleme sorumluluğu sizdedir (ya da iş verdiğiniz ajanstadır). Esneklik yüksektir; bedeli ise bakım yükü ve eklentilerin birbiriyle çatışma riskidir.
Butik altyapı. Bir ekibin kendi yazdığı, her kuruluma göre yapılandırdığı ve bakımını da üstlendiği sistemdir. Hazır paketin sınırına takılan ama sıfırdan özel yazılım maliyetine de girmek istemeyen firmalar için ara yoldur. Globya'nın IMFLEXI altyapısı bu gruptadır.
Hiçbiri herkes için "en iyi" değildir. Doğru seçim, aşağıdaki soruların cevabına göre değişir.
Karar öncesi sorulacak sorular
- Ürün yapınız ne kadar karmaşık? Tek beden tek renk ürün mü satıyorsunuz, yoksa ölçüye, malzemeye, parçaya göre değişen ürünler mi? Varyant ve özel alan sınırı hazır sistemlerde ilk takılınan yerdir.
- Kime satıyorsunuz? Yalnız son kullanıcıya mı, yoksa bayiye de mi? Bayiye özel fiyat ve cari hesap ihtiyacı varsa bunu baştan konuşun; ayrıntısı B2B ve B2C'yi tek sitede yönetmek yazımızda.
- Hangi sistemlerle konuşması gerekiyor? ERP ya da muhasebe programı, pazaryerleri, kargo firmaları, ödeme kuruluşu. Her biri için "hazır entegrasyon var mı, yoksa kim yazacak?" sorusunu sorun.
- Verinin sahibi kim? Ürün, müşteri ve sipariş verisini istediğiniz an, kullanılabilir bir biçimde dışarı alabiliyor musunuz?
- Taşınmak gerekirse ne olur? Adresleriniz (URL yapısı) korunabiliyor mu? Arama motorundaki sıralamanızı kaybetmeden çıkış yolu var mı?
- Kampanya ve içerik kimin elinde? Pazarlama ekibiniz yeni bir açılış sayfasını yazılımcı beklemeden kurabiliyor mu?
- Destek nasıl işliyor? Sorun çıktığında muhatap tek mi, yoksa tema satıcısı, sunucu firması ve eklenti geliştiricisi arasında mı kalıyorsunuz?
- Güncellemeleri kim yapıyor? Güvenlik yamaları düzenli geçiliyor mu, bir güncelleme sonrası bozulan özelliği kim düzeltiyor?
- Toplam maliyet ne? Abonelik, işlem komisyonu, eklenti lisansları, tema, barındırma ve ajans saatlerini üç yıllık bir tabloya dökün.
- Üç yıl sonra neredesiniz? Yeni dil, yeni mağaza, yurt dışı satış ya da bayi ağı planınız varsa bugünkü seçim buna izin vermeli.
Gizli maliyetler nerede saklanır?
Altyapı fiyatını karşılaştırırken çoğu firma yalnız görünen kalemlere bakar. Deneyimimizde sürpriz çoğunlukla şuralardan çıkar:
- Eklenti zinciri. Her yeni ihtiyaç ayrı bir eklenti, her eklenti ayrı bir lisans ve ayrı bir güncelleme riski demektir.
- Elle yapılan işler. Pazaryeri stoğunu, faturayı ya da kargo etiketini elle girmek görünmez bir personel maliyetidir.
- Performans. Yavaş açılan sayfa, kaybedilen ziyaretçi demektir; hız, altyapı seçiminde en az özellik listesi kadar önemlidir.
- Taşıma bedeli. Yanlış seçimden iki yıl sonra dönmek; veri aktarımı, yönlendirme planı ve yeniden eğitim demektir.
Karşılaştırma tablosu
| Konu | Kiralık paket | Açık kaynak | Butik altyapı |
|---|---|---|---|
| Başlangıç hızı | Çok hızlı | Orta | Orta |
| Özelleştirme | Paketin izin verdiği kadar | Geniş, eklentiye bağlı | Geniş, modül olarak |
| Bakım ve güncelleme | Sağlayıcıda | Sizde ya da ajansta | Altyapı ekibinde |
| Muhatap sayısı | Az | Çok | Tek |
| B2B + B2C | Çoğunlukla ek ürün | Eklentiye bağlı | Genelde aynı sistemde |
| Uygun olduğu durum | Standart katalog, hızlı başlangıç | Teknik ekibi olan firma | Büyüyen, özel kuralları olan firma |
Seçimi test etmenin pratik yolu
Demo ekranı her sistemde güzel görünür. Asıl testi kendi senaryonuzla yapın: en karmaşık ürününüzü, en sık yaşadığınız sipariş durumunu (kısmi iade, bayiye vadeli satış, ön sipariş gibi) ve en çok vakit alan elle işinizi yazın. Sonra her sağlayıcıya "bunu sizin sistemde nasıl yaparız?" diye sorun. Cevabın "eklentisi var", "özel geliştirme gerekir" ya da "hazır" olması, karşılaştırmanın en dürüst ölçüsüdür.
Globya'da nasıl yapıyoruz?
Altyapı konuşmasına ürün satarak değil, soru sorarak başlarız. Ürün yapınızı, satış kanallarınızı ve entegrasyon ihtiyaçlarınızı dinledikten sonra; hazır bir paket yetiyorsa bunu açıkça söyleriz. İhtiyaç IMFLEXI gerektiriyorsa kurulumu, barındırmayı, entegrasyonları ve desteği tek elden üstleniriz. E-ticaret hizmeti sayfamızda süreci, ücretsiz ön analiz sayfasında da mevcut mağazanızı nasıl değerlendirdiğimizi bulabilirsiniz. Fiyat, keşif görüşmesinden sonra yazılı teklifle netleşir.
Sık sorulan sorular
Yeni başlıyorum, doğrudan butik altyapıya mı geçmeliyim?
Şart değil. Az ürünle, standart bir satış akışıyla başlıyorsanız kiralık bir paket çoğu zaman yeterlidir. Önemli olan, verinizi ve adres yapınızı ileride taşınabilecek şekilde kurmaktır.
Açık kaynak yazılım ücretsiz değil mi?
Yazılımın lisansı ücretsizdir; kurulum, barındırma, güvenlik güncellemeleri, eklentiler ve bunları yönetecek teknik emek ücretsiz değildir. Toplam maliyeti bu kalemlerle birlikte hesaplamak gerekir.
Altyapı değiştirirsem Google sıralamamı kaybeder miyim?
Doğru planlanırsa kaybetmezsiniz. Eski adreslerin yenilerine 301 yönlendirmesiyle eşlenmesi gerekir; ayrıntıları site yenilerken trafik kaybı yazımızda anlattık.
Altyapı seçiminde en sık yapılan hata nedir?
Yalnız bugünkü ihtiyaca göre karar vermek. Bayi satışı, pazaryeri ya da ERP entegrasyonu bir yıl içinde gündeme gelecekse bunu seçim sırasında masaya koymak gerekir.
Globya asistanı 7/24 çevrimiçi; sorunuzu hemen yanıtlar, gerekirse ekibe iletir.