# Aydınlatma metni ve açık rıza — formlarınızda doğru kurgu

Kaynak: https://www.globya.com.tr/hizmetler/kvkk-uyumu/aydinlatma-metni-ve-acik-riza

> Aydınlatma bilgilendirmedir, açık rıza ise izindir. İkisini karıştırmak KVKK'da en sık yapılan hatalardandır ve çoğu zaman formun tasarımında başlar.

## Aydınlatma yükümlülüğü nedir?

6698 sayılı Kanun'un 10. maddesi, kişisel veri toplanırken kişinin bilgilendirilmesini ister. Aydınlatma metninde temel olarak şunlar yer alır:

- Veri sorumlusunun kimliği (firmanız)
- Verilerin hangi amaçla işleneceği
- Kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
- Toplama yöntemi ve hukuki sebebi
- Kişinin kanundan doğan hakları

Aydınlatma için onay alınmaz; kişinin metne kolayca ulaşabilmesi yeterlidir. Yani "Aydınlatma metnini okudum ve onaylıyorum" diye zorunlu bir kutu koymak gerekmez, hatta yanlış anlaşılmaya yol açar.

## Açık rıza ne zaman gerekir?

Kanun, kişisel verinin işlenebileceği birkaç hukuki sebep sayar: sözleşmenin kurulması veya ifası, kanuni yükümlülük, meşru menfaat gibi. Bu sebeplerden biri varsa ayrıca rıza gerekmez. Örneğin bir sipariş formundaki teslimat adresi, sözleşmenin ifası için işlenir.

Açık rıza ise diğer sebepler yokken devreye girer. Tipik örnekler: e-bülten ve kampanya iletileri, profilleme amaçlı analiz, bazı durumlarda yurt dışındaki hizmetlere aktarım. Açık rıza belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle verilmiş olmalıdır.

## Formlarda doğru kurgu

| Durum | Yanlış | Doğru |
|---|---|---|
| İletişim formu | Gönderimi rıza kutusuna bağlamak | Aydınlatma metnine bağlantı, onay kutusu yok |
| E-bülten | Önceden işaretli kutu | Boş, isteğe bağlı ayrı kutu |
| Üyelik | Tek kutuda aydınlatma + pazarlama rızası | Aydınlatma bağlantısı + ayrı pazarlama rızası |
| Rıza geri alma | Yalnız e-posta ile talep | Hesap ayarlarında tek tıkla |

Ticari elektronik ileti (SMS, e-posta kampanyası) gönderecekseniz ayrıca 6563 sayılı Kanun kapsamındaki izin kuralları ve İleti Yönetim Sistemi (İYS) kaydı gündeme gelir. Bunu da form tasarımında hesaba katıyoruz.

## Rıza kaydı nasıl tutulur?

Rıza alındığını ispat yükü veri sorumlusundadır. Bu yüzden her rıza için şunları kaydediyoruz:

- Rızanın verildiği tarih ve saat
- Kullanılan formun ve metnin sürümü
- Kişiyi tanımlayan bilgi (e-posta, üye numarası)
- IP adresi ve kaynak sayfa
- Geri alındıysa geri alma tarihi

Metin güncellendiğinde eski sürüm de saklanır; böylece kimin hangi metne onay verdiği her zaman gösterilebilir.

## Kontrol listesi

- Her form yakınında aydınlatma metnine bağlantı var mı?
- Formu göndermek gereksiz yere rızaya bağlanmış mı?
- Pazarlama izni ayrı ve boş bir kutuyla mı alınıyor?
- Rıza kayıtları sürümüyle birlikte tutuluyor mu?
- Kişi rızasını kolayca geri alabiliyor mu?

Metinlerin hukuki içeriği için hukukçunuzla birlikte çalışıyoruz; biz sitedeki veri akışını çıkarıp metnin sistemle birebir uyuşmasını sağlıyoruz. Bu çalışma [KVKK uyumu hizmetimizin](https://www.globya.com.tr/hizmetler/kvkk-uyumu) parçasıdır ve [kurumsal web sitesi](https://www.globya.com.tr/hizmetler/kurumsal-web-sitesi) ile [e-ticaret](https://www.globya.com.tr/hizmetler/e-ticaret) projelerimizde ek ücret olmadan uygulanır.

## Sık sorulan sorular

**Soru: Başka bir sitenin aydınlatma metnini uyarlasak olur mu?**
Metin sizin gerçek veri akışınızı anlatmalıdır. Kopyalanan metinler çoğu zaman kullanmadığınız hizmetleri anar ya da kullandıklarınızı atlar.

**Soru: Açık rıza vermeyen kişiye hizmet vermeyebilir miyiz?**
Hizmetin sunulması için gerçekten gerekmeyen bir işlemi rızaya bağlayıp hizmeti buna koşullamak, rızanın özgür iradeyle verilmesi ilkesiyle çelişir. Değerlendirmeyi hukukçunuzla yapmanızı öneririz.

**Soru: Metinler hangi dillerde olmalı?**
Sitenizin hitap ettiği kişilerin anlayacağı dilde. Çok dilli sitelerde her dil için ayrı metin hazırlanır.

Sorularınız için 0850 432 55 13 ya da [iletişim sayfası](https://www.globya.com.tr/iletisim).