# Stok devir hızı ve depoda uyuyan para

Kaynak: https://www.globya.com.tr/blog/stok-devir-hizi
Tarih: 2026-03-26

> Depodaki her raf, bir zamanlar kasadan çıkmış paradır. Stok devir hızı, o paranın ne kadar sürede geri döndüğünü söyleyen en sade göstergedir.

Stok, bilançoda varlık olarak görünür ve çoğu yönetici için güven vericidir: "malımız var." Ama satılmayan stok, faiz işlemeyen bir mevduat gibidir; üstelik depolama, sigorta, fire ve eskime maliyeti de taşır. Stok devir hızı, bu paranın ne kadar hızlı döndüğünü ölçer. Bu yazıda formülü doğru kurmayı, ürün grubu bazında yorumlamayı ve yavaş dönen stoku bulup harekete geçmeyi anlatıyoruz.

## Stok devir hızı formülü

Stok devir hızı, bir dönemde stokun kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir:

Stok devir hızı = satılan malın maliyeti (SMM) / ortalama stok

Ortalama stok genellikle (dönem başı stok + dönem sonu stok) / 2 olarak alınır. Stok mevsimsel dalgalanıyorsa aylık stok değerlerinin ortalamasını almak daha doğru sonuç verir.

Buna eşlik eden ikinci gösterge **stokta kalma süresi**dir (İngilizce kısaltmasıyla DIO):

Stokta kalma süresi (gün) = (ortalama stok / SMM) × dönemdeki gün sayısı

ya da yıllık hesapta kısaca 365 / stok devir hızı.

Örnek rakamlarla: yıllık SMM 24.000.000 TL, ortalama stok 6.000.000 TL ise stok devir hızı 4'tür; stok yılda dört kez döner ve ortalama stokta kalma süresi 365 / 4 ≈ 91 gündür.

## Sık yapılan hesap hataları

- **Satışı maliyetle karıştırmak.** Pay olarak satış hasılatı kullanılırsa devir hızı olduğundan yüksek çıkar, çünkü satış fiyatı kâr marjını içerir. Tutarlı olan, maliyetle maliyeti karşılaştırmaktır.
- **Yalnız yıl sonu stoğunu almak.** Pek çok firma yıl sonunda stoku bilinçli olarak düşürür; tek bir tarihin stoğu ortalamayı temsil etmez.
- **Tüm stoku tek rakamda toplamak.** Hızlı dönen ürünler, hiç dönmeyenleri gizler. Firma geneli 4 çıkarken bazı gruplar yılda bir kez bile dönmüyor olabilir.

## Asıl bilgi ürün grubu kırılımında

Firma geneli stok devir hızı yönetim için bir başlangıçtır; asıl karar ürün grubu ya da ürün bazında verilir. Örnek bir tablo:

| Ürün grubu | Ortalama stok | Yıllık SMM | Devir hızı | Stokta kalma (gün) |
|---|---|---|---|---|
| Sarf malzeme | 800.000 | 9.600.000 | 12 | ≈ 30 |
| Standart ürün | 3.000.000 | 12.000.000 | 4 | ≈ 91 |
| Özel ürün | 1.400.000 | 2.100.000 | 1,5 | ≈ 243 |
| Yedek parça | 800.000 | 300.000 | 0,375 | ≈ 973 |

*(Örnek rakamlar, TL.)*

Bu tabloda firma geneli devir hızı 4 civarındadır, ama yedek parça grubunda para yaklaşık üç yıl rafta bekliyor. Bu mutlaka yanlış değildir: servis taahhüdü gereği bazı parçaların stokta tutulması gerekebilir. Ama bilinçli bir karar olmalıdır, kendiliğinden birikmiş bir durum değil.

## Uyuyan stoku bulmak

Devir hızına ek olarak her ürün için **son hareket tarihine** bakmak hızlı sonuç verir. Son 6, 12 ve 24 ayda hiç çıkışı olmayan kalemleri listeleyin ve değerlerini toplayın. Bu liste çoğu zaman yönetimi şaşırtır. Ardından şu sorular sorulur:

- Bu ürün hâlâ satılıyor mu, yoksa katalogdan çıktı mı?
- Başka bir ürüne dönüştürülebilir ya da parçası kullanılabilir mi?
- Kampanyayla, bayi kanalıyla ya da tedarikçiye iadeyle nakde çevrilebilir mi?
- Satın alma ekibi bu ürünü hâlâ sipariş ediyor mu?

Son soru özellikle önemlidir: yavaş dönen stokun bir kısmı, minimum sipariş miktarları ya da otomatik yeniden sipariş kuralları yüzünden birikmeye devam eder. [Üretim ve sanayi](https://www.globya.com.tr/sektorler/uretim-ve-sanayi) firmalarında hammadde ve yarı mamul stokları için de aynı mantık geçerlidir.

## Stok devir hızı ve nakit

Stokta kalma süresi, nakit dönüşüm döngüsünün üç bileşeninden biridir. Stokta kalma süresini 91 günden 70 güne indirmek, aynı satış hacmiyle kasaya kalıcı olarak nakit kazandırır. Bu bağlantıyı [nakit dönüşüm döngüsü](https://www.globya.com.tr/blog/nakit-donusum-dongusu) yazısında formüllerle anlattık.

## Kontrol listesi

- Hesapta satış değil, satılan malın maliyeti kullanılıyor mu?
- Ortalama stok, aylık değerlerden mi hesaplanıyor?
- Devir hızı ürün grubu bazında izleniyor mu?
- Son 12 ayda hareketi olmayan stokların listesi ve değeri biliniyor mu?
- Yavaş dönen ürünlerde otomatik sipariş kuralları gözden geçirildi mi?
- Stratejik olarak tutulan stoklar (yedek parça gibi) ayrıca işaretlendi mi?

## Globya'da nasıl yapıyoruz

Stok verisi ERP'de hazırdır; zor olan, onu yıllar ve gruplar üzerinden anlamlı biçimde özetlemektir. [READERP](https://www.globya.com.tr/urunler/readerp), Netsis ve Logo başta olmak üzere piyasadaki yaygın ERP ve finans platformlarına salt-okuma bağlanır, aynı gün kurulur ve ERP'ye tek satır yazmaz. Stok başlığı hazır gelir; dönem veritabanlarını tek zaman serisinde birleştirdiği için devir hızının yıllar içindeki değişimini de görebilirsiniz. "Son bir yılda hiç çıkışı olmayan ürünlerin toplam değeri ne?" gibi soruları Türkçe sorabilirsiniz. Firmanıza özgü ölçütler için [ERP ve raporlama](https://www.globya.com.tr/hizmetler/erp-raporlama) hizmetimiz kapsamında özel raporlar hazırlıyoruz.

## Sık sorulan sorular

**Soru: İyi bir stok devir hızı kaçtır?**
Tek bir doğru rakam yoktur; sektöre, ürün tipine ve tedarik süresine göre çok değişir. En sağlıklı karşılaştırma, firmanın kendi geçmişiyle ve ürün grupları arasında yapılandır.

**Soru: Stok devir hızını artırmak için stoğu azaltmak yeterli mi?**
Dikkatli olmak gerekir. Stoku fazla düşürmek satış kaybına ve teslim gecikmesine yol açabilir. Amaç her ürünü değil, yavaş dönen ve stratejik olmayan ürünleri azaltmaktır.

**Soru: Hesap için hangi maliyet yöntemi kullanılmalı?**
ERP'de kullandığınız maliyetlendirme yöntemiyle tutarlı kalmanız yeterlidir. Önemli olan yöntemin dönemler arasında değişmemesidir; değişmişse karşılaştırmada bu not edilmelidir.